Zi’jvioele

De leste donderdag van jannewaori is ‘nationale gedichtendag’. Dan wodt d’r een ni’je dichter des vaderlands keuzen. Dit jaor -2013- is et theam veur de gedichtendag, meziek. Meziek kan je zonder woorden een verhael vertellen. Daor mos ik an daenken doe’k lestdaegs even et meseum ‘Oold Ark’ binnenleup. Al dat ark dat daor te zien is, het een eigen verhael. Ik kwam ien apperaot tegen dat wel hiel toepasselik was. De zi’jvioele. Pieter Bouma het d’r een mooie foto van maekt. Ik hadde zoe’n ding niet eerder zien. Gelokkig is d’r dan altieten wel een vri’jwilliger die me wegwies maeken kan. Een zi’jvioele is een mit de haand andreven apperaot om zaod of keunstmest over de akker te verspreiden. Hij is verdrongen deur de zi’jmesiene Et apperaot bestaot uut een hoolder mit een inhoold van 8 tot 12 liter waor et te zi’jen zaod in daon wodt. An de onderkaant het de hoolder een mit een schoefien instelbaore eupening waordeur et zaod op een horizontael liggend schoepenrad valen kan. Dit schoepenrad wodt in beweging brocht deur een stok henneweer te trekken. De beweging van de stok wodt deur een touw of riem overbrocht op de asse van et rad. Deur et dri’jende schoepenrad wodt et zaod vot slingerd. Zi’jvioelen weren maekt van hoolt; laetere eksemplaoren hadden een hoolder van zink. Ok hoolders van kanvas kwammen veur. Hi’j wodde meetstal an een schoolderriem dreugen. De naeme is ofleided van de beweging die de stok maekt en die dot denken an de beweging van de striekstok van een vioele. De zi’jvioele wodde rond 1850 vanuut de Verenigde Staoten in West-Europa ïntroduseerd. In Nederlaand wodde de zi’jvioele veural in et noorden en oosten bruukt. Hi’j hadde as veurdiel boven haandmaotig zi’jen dat et zaod beter verdield wodde, zodat d’r gien "gangen" ontstonnen.